Nie mam siły na nic. Lenistwo, wyczerpanie czy depresja?

Lenistwo, wyczerpanie czy depresja: trzy pytania

1. Czy mija po odpoczynku? Lenistwo mija po dobrym śnie i wolnym dniu. Wyczerpanie po weekendzie wraca w poniedziałek o 9:00. Depresja nie zauważa weekendu.
2. Czy dotyczy też rzeczy, które lubisz? Leniwie unika się obowiązków, ale na serial, znajomych czy trening energia się znajduje. Gdy brak siły obejmuje również przyjemności, to nie jest kwestia motywacji.
3. Jak długo to trwa i co jest obok? Kilka dni po intensywnym okresie to fizjologia. Ponad 2 tygodnie, z obniżonym nastrojem, utratą zainteresowań, gorszym snem, zmienionym apetytem, poczuciem winy lub bezwartościowości, to obraz, który w klasyfikacjach nazywa się epizodem depresyjnym i wymaga konsultacji.

Ludzie rzadko mówią „jestem wyczerpany”. Mówią „rozleniwiłem się”, „muszę się wziąć w garść”, „inni mają gorzej i dają radę”. To zdanie brzmi jak diagnoza charakteru, a jest opisem objawu.

Siedem sygnałów, że to wyczerpanie, nie brak charakteru

• Budzisz się zmęczony, niezależnie od liczby godzin snu.
• Małe decyzje (co zjeść, co odpisać) wydają się nieproporcjonalnie ciężkie.
• Odkładasz rzeczy, które zajmują 5 minut, i potem masz o to do siebie pretensje.
• Drażni Cię wszystko: dźwięki, ludzie, wiadomości.
• Ciało boli bez przyczyny: kark, głowa, brzuch.
• Przestały cieszyć rzeczy, które kiedyś dawały ulgę.
• Wstyd i poczucie winy za to wszystko dokłada kolejne obciążenie.

Cztery lub więcej z tych punktów od ponad dwóch tygodni to nie jest opis leniwej osoby. To jest opis organizmu, który wyczerpał rezerwy i nie odzyskuje ich, bo źródło obciążenia nadal działa.

Co zrobić dziś, gdy nie ma siły nawet na pomoc?

Najczęstszy błąd to plan: „od jutra wstaję o 6, biegam, sprzątam, dzwonię do psychologa”. Wyczerpany organizm nie ma paliwa na plan, więc plan upada i dokłada dowód, że „jestem beznadziejny”. Zamiast tego:

1. Jedna najmniejsza rzecz. Nie „posprzątać mieszkanie”, tylko „wynieść jedną torbę śmieci”. Nie „zacząć ćwiczyć”, tylko „10 minut spaceru wokół bloku”. Zrobiona mała rzecz daje więcej energii niż niezrobiona duża.
2. Jedz i pij, nawet bez apetytu. Brak siły to często także brak paliwa: pomiń kawę na pusty żołądek, zjedz coś z białkiem.
3. Powiedz jednej osobie jedno zdanie. „Ostatnio nie mam na nic siły i to mnie martwi.” Nie musisz wyjaśniać. Samo powiedzenie na głos zmniejsza ciężar, a bliska osoba zwykle chce pomóc, tylko nie wie jak.
4. Nie dokładaj sobie za to winy. Poczucie winy zużywa tę samą energię, której brakuje. Jeśli nie umiesz tego odpuścić, napisz do Nurio: rozmowa o tym, co dziś było najtrudniejsze, bez oceniania, to dobry pierwszy krok.

Jak sprawdzić, czy to depresja: PHQ-9

PHQ-9 to 9 pytań o ostatnie 2 tygodnie: zainteresowania, nastrój, sen, energia, apetyt, poczucie winy, koncentracja, spowolnienie lub niepokój, myśli o śmierci. Każde oceniasz od 0 (wcale) do 3 (prawie codziennie). Wynik 0 do 4 to brak istotnych objawów, 5 do 9 łagodne, 10 do 14 umiarkowane, 15 do 19 umiarkowanie ciężkie, 20 do 27 ciężkie. Wynik 10 lub więcej to wyraźny sygnał, żeby porozmawiać z lekarzem lub psychologiem; każda odpowiedź inna niż 0 na ostatnie pytanie (myśli o śmierci) to sygnał, żeby zrobić to od razu. Przesiew możesz zrobić w rozmowie z Nurio, wynik zostaje u Ciebie, a jeśli korzystasz z Nurio przez gabinet, trafia do Twojego psychologa przed sesją.

Kiedy do specjalisty?

Gdy trwa to ponad 2 tygodnie i obejmuje większość dnia, gdy PHQ-9 wychodzi 10 lub więcej, gdy przestajesz dawać radę w pracy lub w domu, albo gdy pojawiają się myśli, że lepiej byłoby nie żyć (wtedy nie czekaj: 116 123 całą dobę, 112 w bezpośrednim zagrożeniu). Lekarz rodzinny może zlecić badania, które wykluczają przyczyny somatyczne (tarczyca, niedokrwistość, niedobór witaminy D i B12, bezdech senny), psychiatra na NFZ przyjmuje bez skierowania, psycholog też. Jeśli brak siły łączy się z pracą, sprawdź objawy wypalenia zawodowego; jeśli z bezsennością, przeczytaj co zrobić, gdy nie możesz spać.

Najczęstsze pytania